<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X55n0897"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 897 八识规矩颂注</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 897 八识规矩颂注</title> <author>淸 行舟註</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">897</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-05-18 10:56:49 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">八识规矩颂注</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-05-24T15:22:40"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0441b" n="0441b"/> <lb ed="X" n="0441b01"/> <lb ed="X" n="0441b02"/> <lb ed="X" n="0441b03"/> <lb ed="X" n="0441b04"/> <lb ed="X" n="0441b05"/> <lb ed="X" n="0441b06"/><cb:docNumber>No. 897</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0441b07"/><lb ed="R098" n="0624a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>八识规矩颂注</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0441b08"/><lb ed="R098" n="0624a02"/> <lb ed="X" n="0441b09"/><lb ed="R098" n="0624a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">五识颂</cb:mulu><head>〇五识颂</head> <lb ed="X" n="0441b10"/><lb ed="R098" n="0624a04"/><p xml:id="pX55p0441b1001">性境现量通三性<note place="inline">只为真性不明。便生许多妄性</note>。眼耳身三二地居 <lb ed="X" n="0441b11"/><lb ed="R098" n="0624a05"/><note place="inline">谁能少得这个五识</note>。遍行别境善十一<note place="inline">果然许多妄想</note>。中二大八贪嗔 <lb ed="X" n="0441b12"/><lb ed="R098" n="0624a06"/>痴<note place="inline">妄想到这极处</note>。五识同依净色根<note place="inline">本来元自淸净</note>。九<anchor xml:id="nkr_note_orig_0441001" n="0441001"/>元七八好相 <lb ed="X" n="0441b13"/><lb ed="R098" n="0624a07"/>邻<note place="inline">争奈被他所扰</note>。合三離二观尘世<note place="inline">除非就向五根中看破他根的用处</note>。愚者 <lb ed="X" n="0441b14"/><lb ed="R098" n="0624a08"/>难分识与根<note place="inline">却谁晓得这个</note>。变相观空唯後得<note place="inline">若能使识不著缘扰。还只 <lb ed="X" n="0441b15"/><lb ed="R098" n="0624a09"/>救得一半</note>。果中犹自不诠真<note place="inline"><persName>佛</persName>果位中不说他到极处</note>。圆明初发成无 <lb ed="X" n="0441b16"/><lb ed="R098" n="0624a10"/>漏<note place="inline">这个纔是转识成智</note>。三类分身息苦轮<note place="inline">将五识还他妙用度生矣</note>。</p> <lb ed="X" n="0441b17"/><lb ed="R098" n="0624a11"/><p xml:id="pX55p0441b1701">奘师五识之颂。其大意言。五识落于六根门头。而 <lb ed="X" n="0441b18"/><lb ed="R098" n="0624a12"/>照境处。此时比非二量犹未行。不过现量分别。偶 <lb ed="X" n="0441b19"/><lb ed="R098" n="0624a13"/>尔现起。然非悟人境界。便随缘惑。所以纔动念。便 <lb ed="X" n="0441b20"/><lb ed="R098" n="0624a14"/>要走入八万尘劳网裡。遍行别境及二十烦恼等。 <lb ed="X" n="0441b21"/><lb ed="R098" n="0624a15"/>不俟六七八识比非横行而<anchor xml:id="nkr_note_add_0441b2101" n="0441b2101"/><anchor xml:id="beg0441b2101" n="0441b2101"/>已<anchor xml:id="end0441b2101"/>。知其现量时。无数 <lb ed="X" n="0441b22"/><lb ed="R098" n="0624a16"/>心头起灭。阿谁能免。先<persName>佛</persName>云。汝暂擧心尘劳先现 <lb ed="X" n="0441b23"/><lb ed="R098" n="0624a17"/>是也。此时药以针病。如何下手。亦就五识中。观他 <lb ed="X" n="0441b24"/><lb ed="R098" n="0624a18"/>三何以合。二何以離。且识在根中。根在识中。识毕 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0441c" n="0441c"/> <lb ed="X" n="0441c01"/><lb ed="R098" n="0624b01"/>竟向甚处起。向这裡著得一眼。分得淸楚。这便是 <lb ed="X" n="0441c02"/><lb ed="R098" n="0624b02"/>悟的消息也。若只变想观空。犹被观门缚定。纵有 <lb ed="X" n="0441c03"/><lb ed="R098" n="0624b03"/>见识。亦止是後得智。不是根本智。到不得妙觉田 <lb ed="X" n="0441c04"/><lb ed="R098" n="0624b04"/>地。只是悟一悟。使五识初发时。便悟得圆明初发。 <lb ed="X" n="0441c05"/><lb ed="R098" n="0624b05"/>岂但起过二地。吾知三类分身的道理。即今直下 <lb ed="X" n="0441c06"/><lb ed="R098" n="0624b06"/>承当而有馀矣。</p> <lb ed="X" n="0441c07"/><lb ed="R098" n="0624b07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0441c0701"><l>性境现量通三性</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0441c08"/><lb ed="R098" n="0624b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0441c0801">这个三性。政是不觉境界。善性著落在白业。恶性 <lb ed="X" n="0441c09"/><lb ed="R098" n="0624b09"/>著落在黑业。即被因果所束。不得自在。即非善非 <lb ed="X" n="0441c10"/><lb ed="R098" n="0624b10"/>恶。似乎凝寂然。政堕在无知迷闷中。无记之病。第 <lb ed="X" n="0441c11"/><lb ed="R098" n="0624b11"/>一可悲者。顽空断见无想三报。每每无记者受之。 <lb ed="X" n="0441c12"/><lb ed="R098" n="0624b12"/>故净智妙圆。体自空寂。方为究竟。若单单空寂。便 <lb ed="X" n="0441c13"/><lb ed="R098" n="0624b13"/>是无记也。这三性虽通于现量。而现量实因于性 <lb ed="X" n="0441c14"/><lb ed="R098" n="0624b14"/>境。何以说境是性境。良以欲观法界性。一切唯心 <lb ed="X" n="0441c15"/><lb ed="R098" n="0624b15"/>造故。净明移界地。于指端月光现。淸水于室内。乌 <lb ed="X" n="0441c16"/><lb ed="R098" n="0624b16"/>刍瑟摩之。遍身是火。琉璃光之满体皆风。岂非境 <lb ed="X" n="0441c17"/><lb ed="R098" n="0624b17"/>是性境乎。但未曾向境中彻底悟破。则对境而忽 <lb ed="X" n="0441c18"/><lb ed="R098" n="0624b18"/>生善生恶。皆被境转。即默默对境。不知境之落处。 <lb ed="X" n="0441c19"/><lb ed="R098" n="0625a01"/>人在三界中。不知三界是甚物。未思出離。似鼈在 <lb ed="X" n="0441c20"/><lb ed="R098" n="0625a02"/>瓮中竟不知瓮是何物。纵能痴痴挍量。总无智慧。 <lb ed="X" n="0441c21"/><lb ed="R098" n="0625a03"/>堕在无记性而<anchor xml:id="nkr_note_add_0441c2101" n="0441c2101"/><anchor xml:id="beg0441c2101" n="0441c2101"/>已<anchor xml:id="end0441c2101"/>。若能如灵雲之觑破桃花。洞山 <lb ed="X" n="0441c22"/><lb ed="R098" n="0625a04"/>之悟影于流水。何至被现量作主。而通三性乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0441c23"/><lb ed="R098" n="0625a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0441c2301"><l>眼耳身三二地居</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0441c24"/><lb ed="R098" n="0625a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0441c2401">这五识与五尘合。谁人能免。此欲界内。有五趣杂 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0442a" n="0442a"/> <lb ed="X" n="0442a01"/><lb ed="R098" n="0625a07"/>居地。即第一地也。其中人有睡眠。有饮食。有婬欲。 <lb ed="X" n="0442a02"/><lb ed="R098" n="0625a08"/>五识俱全也。唯色界初禅。曰離生喜乐地。即二地 <lb ed="X" n="0442a03"/><lb ed="R098" n="0625a09"/>也。其中天人常多在定中。厌此段食故。虽有鼻实 <lb ed="X" n="0442a04"/><lb ed="R098" n="0625a10"/>不著香。虽有舌实不著味是五识减臭舌二识也。 <lb ed="X" n="0442a05"/><lb ed="R098" n="0625a11"/>然鼻舌二识实在。进之而色界中。还有三地。所谓 <lb ed="X" n="0442a06"/><lb ed="R098" n="0625a12"/>三禅也。进之而无色界中。还有四地。所谓四空也。 <lb ed="X" n="0442a07"/><lb ed="R098" n="0625a13"/>以上共九地。而初地天人五识犹浊。自二地以至 <lb ed="X" n="0442a08"/><lb ed="R098" n="0625a14"/>九地。五识渐淸。终未至识性无漏也。然天人作<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0442a09"/><lb ed="R098" n="0625a15"/>如菜作齑。切勿以我辈下劣之凡愚。而反轻遊戏 <lb ed="X" n="0442a10"/><lb ed="R098" n="0625a16"/>天宫之菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0442a11"/><lb ed="R098" n="0625a17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0442a1101"><l>遍行别境善十一</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0442a12"/><lb ed="R098" n="0625a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0442a1201">遍行有五。以无量劫来迷成业识种子。譬如潜渊 <lb ed="X" n="0442a13"/><lb ed="R098" n="0625b01"/>鱼。鼓波自涌。是为作意。引心趣境。是名为触。含受 <lb ed="X" n="0442a14"/><lb ed="R098" n="0625b02"/>不捨。是名为受。能令前尘影子恍然面前。是名为 <lb ed="X" n="0442a15"/><lb ed="R098" n="0625b03"/>想。微细不断苦心搜索。是名为思。此乃造善造恶 <lb ed="X" n="0442a16"/><lb ed="R098" n="0625b04"/>的。这一念最为微细处也。总从著一境处。动念作 <lb ed="X" n="0442a17"/><lb ed="R098" n="0625b05"/>意。便触境受境想境思境。无不至也。此个著境。遍 <lb ed="X" n="0442a18"/><lb ed="R098" n="0625b06"/>于八识九地一切时。故云遍行也。别境有五。谓于 <lb ed="X" n="0442a19"/><lb ed="R098" n="0625b07"/>所乐境。希望欲作。名曰欲。于境决定知其可作。不 <lb ed="X" n="0442a20"/><lb ed="R098" n="0625b08"/>能<anchor xml:id="nkr_note_add_0442a2001" n="0442a2001"/><anchor xml:id="beg0442a2001" n="0442a2001"/>已<anchor xml:id="end0442a2001"/>也。名曰勝解。于可作境。令心分明记取。名曰 <lb ed="X" n="0442a21"/><lb ed="R098" n="0625b09"/>念。于所观境。专注一心。名曰定。与禅定之定不同 <lb ed="X" n="0442a22"/><lb ed="R098" n="0625b10"/>也。于所作境。了然不疑。名曰慧。与般若之慧不同 <lb ed="X" n="0442a23"/><lb ed="R098" n="0625b11"/>也。总从著一念处。这一个念。断然放不过。便为欲。 <lb ed="X" n="0442a24"/><lb ed="R098" n="0625b12"/>为勝解。为念。为定。为慧。成识性之窠。此与境所缘 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0442b" n="0442b"/> <lb ed="X" n="0442b01"/><lb ed="R098" n="0625b13"/>者不同。故云别境。善十一者。上言遍行别境。此乃 <lb ed="X" n="0442b02"/><lb ed="R098" n="0625b14"/>起业之心。犹未造作。至于善十一。则竟成业矣。一 <lb ed="X" n="0442b03"/><lb ed="R098" n="0625b15"/>曰信。二曰惭。三曰愧。四曰无贪。五曰无嗔。六曰无 <lb ed="X" n="0442b04"/><lb ed="R098" n="0625b16"/>痴。七曰勤。八曰安。九曰不放逸。十曰行捨。十一曰 <lb ed="X" n="0442b05"/><lb ed="R098" n="0625b17"/>不害也。五识现量。似未造作。然业性纯熟。即偶尔 <lb ed="X" n="0442b06"/><lb ed="R098" n="0625b18"/>动一念处。不动在善边。定动在恶边。动在善则十 <lb ed="X" n="0442b07"/><lb ed="R098" n="0626a01"/>一之善业。凡具五识者。必不能免故。幷及此令悟 <lb ed="X" n="0442b08"/><lb ed="R098" n="0626a02"/>唯识性者。知得善业分数。方不離善。却不著善。则 <lb ed="X" n="0442b09"/><lb ed="R098" n="0626a03"/>行一善业。非行梵天之功积。直是转普贤之悲愿 <lb ed="X" n="0442b10"/><lb ed="R098" n="0626a04"/>耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0442b11"/><lb ed="R098" n="0626a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0442b1101"><l>中二大八贪嗔痴</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0442b12"/><lb ed="R098" n="0626a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0442b1201">此政是作恶之业也。恶业共有二十六。根本烦恼 <lb ed="X" n="0442b13"/><lb ed="R098" n="0626a07"/>有六。谓贪。嗔。痴。慢。疑。不正见。从根生枝者。随烦恼 <lb ed="X" n="0442b14"/><lb ed="R098" n="0626a08"/>有小随十。谓忿。恨。恼。覆。诳。<anchor xml:id="nkr_note_add_0442b1401" n="0442b1401"/><anchor xml:id="beg0442b1401" n="0442b1401"/>谄<anchor xml:id="end0442b1401"/>。憍。害。嫉。悭。无惭。无愧。 <lb ed="X" n="0442b15"/><lb ed="R098" n="0626a09"/>此二为中随。不信。懈怠。放逸。昏沉。掉擧。失正念。不 <lb ed="X" n="0442b16"/><lb ed="R098" n="0626a10"/>正知。散乱。此八为大随。言小中大者。以其作一业。 <lb ed="X" n="0442b17"/><lb ed="R098" n="0626a11"/>止成一业。名小。如惭必近于愧。是一业而兼引二 <lb ed="X" n="0442b18"/><lb ed="R098" n="0626a12"/>业也。名中。作一业而能遍诸染心。名大。是以小随 <lb ed="X" n="0442b19"/><lb ed="R098" n="0626a13"/>之业重。而反以为小。大随之业小。而反以为大。盖 <lb ed="X" n="0442b20"/><lb ed="R098" n="0626a14"/>因根本。纔生枝葉。兹唯识所重。在念虑上看耳。今 <lb ed="X" n="0442b21"/><lb ed="R098" n="0626a15"/>五识略小随。而止言中二大八者。以五识相应。独 <lb ed="X" n="0442b22"/><lb ed="R098" n="0626a16"/>此亲也。是对二十六种烦恼中。有中二大八。幷贪 <lb ed="X" n="0442b23"/><lb ed="R098" n="0626a17"/>嗔痴。共一十三种。若能悟明识性。婆须之善婬。无 <lb ed="X" n="0442b24"/><lb ed="R098" n="0626a18"/>厌足之善嗔。调达之善妒。以至三车之善贪。南泉 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0442c" n="0442c"/> <lb ed="X" n="0442c01"/><lb ed="R098" n="0626b01"/>之善杀。<persName>佛</persName>耶魔耶。善耶恶耶。其为不思议之境界 <lb ed="X" n="0442c02"/><lb ed="R098" n="0626b02"/>耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0442c03"/><lb ed="R098" n="0626b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0442c0301"><l>五识同依净色根</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0442c04"/><lb ed="R098" n="0626b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0442c0401">根有浮尘根。四大色也。勝義根潜于四大之中。而 <lb ed="X" n="0442c05"/><lb ed="R098" n="0626b05"/>愚者难见也。如眼盲矣。而见性在。耳塞矣。而闻性 <lb ed="X" n="0442c06"/><lb ed="R098" n="0626b06"/>在。名为勝義根。故论本来圆明身元空寂。所谓究 <lb ed="X" n="0442c07"/><lb ed="R098" n="0626b07"/>竟涅槃也。智变为识。识滞为根。所以被无明拘碍。 <lb ed="X" n="0442c08"/><lb ed="R098" n="0626b08"/>结色成根。而无明识体还栖托。其中下凡。固不能 <lb ed="X" n="0442c09"/><lb ed="R098" n="0626b09"/>離浮尘根。即中阴身。亦有形状。无想天终有寿命。 <lb ed="X" n="0442c10"/><lb ed="R098" n="0626b10"/>推之无色界天人。直至四空地者。仍有色质。盖能 <lb ed="X" n="0442c11"/><lb ed="R098" n="0626b11"/>空识业。不能空识性。即形根有粗重者。有轻安者。 <lb ed="X" n="0442c12"/><lb ed="R098" n="0626b12"/>有非有非无能变动者。然终不能出九地之界。以 <lb ed="X" n="0442c13"/><lb ed="R098" n="0626b13"/>其带无明之识。而以识蕴根也。唯大悟大士。其报 <lb ed="X" n="0442c14"/><lb ed="R098" n="0626b14"/>化二身。亦是净色根。却三身一体。面目难寻。故普 <lb ed="X" n="0442c15"/><lb ed="R098" n="0626b15"/>眼不见普贤之身。文殊不觌迦文之面。以至普化 <lb ed="X" n="0442c16"/><lb ed="R098" n="0626b16"/>之摇铃。腾骧何地。达摩之携履。栖泊何天。其月穿 <lb ed="X" n="0442c17"/><lb ed="R098" n="0626b17"/>潭底水无垠乎。是谓五识同依净色根也。乃愚者 <lb ed="X" n="0442c18"/><lb ed="R098" n="0626b18"/>仅认眼如葡萄朵。耳如新卷葉。为可笑耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0442c19"/><lb ed="R098" n="0627a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0442c1901"><l>九缘七八好相邻</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0442c20"/><lb ed="R098" n="0627a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0442c2001">五识同依净根。而缘以染之。遂觉八识次第。各有 <lb ed="X" n="0442c21"/><lb ed="R098" n="0627a03"/>所缘。故颂云。眼识九缘生。耳识唯从八。鼻舌身三 <lb ed="X" n="0442c22"/><lb ed="R098" n="0627a04"/>七。後三五三四。若加等无间。从头各增一。如眼识 <lb ed="X" n="0442c23"/><lb ed="R098" n="0627a05"/>具九缘。一空。喜空隙之空也。二明。乃日月灯也。三 <lb ed="X" n="0442c24"/><lb ed="R098" n="0627a06"/>根。即本根也。四境。即所见者也。五作意。即遍行五 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0443a" n="0443a"/> <lb ed="X" n="0443a01"/><lb ed="R098" n="0627a07"/>中之作意也。六分别依。乃第六识也。七染净依。乃 <lb ed="X" n="0443a02"/><lb ed="R098" n="0627a08"/>第七识也。八根本依。即第八识也。九种子缘。谓眼 <lb ed="X" n="0443a03"/><lb ed="R098" n="0627a09"/>识亲生种子也。人祇知眼能见耳。不知所以见者 <lb ed="X" n="0443a04"/><lb ed="R098" n="0627a10"/>由诸缘所引。而实由六七八识妄见分别之所生。 <lb ed="X" n="0443a05"/><lb ed="R098" n="0627a11"/>故一识迷。而识识尽迷。一根悟而根根齐悟。即此 <lb ed="X" n="0443a06"/><lb ed="R098" n="0627a12"/>義也。迦葉之觑著莲花。雪钦之刺破古柏。其缘起 <lb ed="X" n="0443a07"/><lb ed="R098" n="0627a13"/>无生乎。耳识唯从八。除去明缘也。鼻舌身三七。俱 <lb ed="X" n="0443a08"/><lb ed="R098" n="0627a14"/>除空明二缘也。後三五三四。言後六七八识。有五 <lb ed="X" n="0443a09"/><lb ed="R098" n="0627a15"/>缘三缘四缘也。第六识具五缘。一根缘。即末那七 <lb ed="X" n="0443a10"/><lb ed="R098" n="0627a16"/>识。二曰境缘。即十八界也。三曰作意缘。即遍行中 <lb ed="X" n="0443a11"/><lb ed="R098" n="0627a17"/>之作意也。四曰根本缘。即第八藏识也。五曰种子 <lb ed="X" n="0443a12"/><lb ed="R098" n="0627a18"/>缘。即本识亲生种子也。七识具三缘。一曰种子缘。 <lb ed="X" n="0443a13"/><lb ed="R098" n="0627b01"/>即本识亲生种子也。二曰作意缘。遍行中之作意 <lb ed="X" n="0443a14"/><lb ed="R098" n="0627b02"/>也。三曰根<anchor xml:id="nkr_note_orig_0443001" n="0443001"/>境缘。即第八藏识。为七识之根。而由此 <lb ed="X" n="0443a15"/><lb ed="R098" n="0627b03"/>缘于五尘之境也。八识具四缘。一曰根缘。即末那 <lb ed="X" n="0443a16"/><lb ed="R098" n="0627b04"/>识也。二曰境缘。即种子根身器界也。三曰作意缘。 <lb ed="X" n="0443a17"/><lb ed="R098" n="0627b05"/>即遍行中之一也。四曰种子缘。乃第八亲生种子 <lb ed="X" n="0443a18"/><lb ed="R098" n="0627b06"/>也。若加等无间从头各增一者。言前念<anchor xml:id="nkr_note_add_0443a1801" n="0443a1801"/><anchor xml:id="beg0443a1801" n="0443a1801"/>已<anchor xml:id="end0443a1801"/>灭。後念 <lb ed="X" n="0443a19"/><lb ed="R098" n="0627b07"/>复生。是谓无间缘。九缘加这一缘。是九缘者。为十 <lb ed="X" n="0443a20"/><lb ed="R098" n="0627b08"/>缘。馀缘例此。大意此识性似人之血脉。周流于肢 <lb ed="X" n="0443a21"/><lb ed="R098" n="0627b09"/>体。呼吸而诸脉皆转。所以道。遍现俱姟沙界。收摄 <lb ed="X" n="0443a22"/><lb ed="R098" n="0627b10"/>在一微尘。何忍使至宝汩没缘性间也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0443a23"/><lb ed="R098" n="0627b11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0443a2301"><l>合三離二观尘世</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0443a24"/><lb ed="R098" n="0627b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0443a2401">尘世境也。三二根也。以根照境说離合。如鼻舌身。 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0443b" n="0443b"/> <lb ed="X" n="0443b01"/><lb ed="R098" n="0627b13"/>合中取境。以合方知。眼耳二根。離根取境。以合壞 <lb ed="X" n="0443b02"/><lb ed="R098" n="0627b14"/>根故也。一喜合。一喜離。根之应用不同耶。识之应 <lb ed="X" n="0443b03"/><lb ed="R098" n="0627b15"/>用不同耶。毕竟以合而观世之尘耶。毕竟以離而 <lb ed="X" n="0443b04"/><lb ed="R098" n="0627b16"/>观世之尘耶。合離之间。可以会取自家屋裡事。岂 <lb ed="X" n="0443b05"/><lb ed="R098" n="0627b17"/>可日用而不知。且那律无目而见。贤喜无耳而听。 <lb ed="X" n="0443b06"/><lb ed="R098" n="0627b18"/>殑伽非鼻闻香。憍梵无舌知味。空神无身觉触。还 <lb ed="X" n="0443b07"/><lb ed="R098" n="0628a01"/>離耶合耶。根耶识耶。吾深有望于智者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0443b08"/><lb ed="R098" n="0628a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0443b0801"><l>愚者难分识与根</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0443b09"/><lb ed="R098" n="0628a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0443b0901">根乃色法。即第八之相分。识乃心法。即第八之见 <lb ed="X" n="0443b10"/><lb ed="R098" n="0628a04"/>分。此色心不同也。又根能照境。识能缘境。此根识 <lb ed="X" n="0443b11"/><lb ed="R098" n="0628a05"/>之用不同也。外五尘为八识之疏相分。内五根为 <lb ed="X" n="0443b12"/><lb ed="R098" n="0628a06"/>八识之亲相分。故第八与五根。同是无记性。所以 <lb ed="X" n="0443b13"/><lb ed="R098" n="0628a07"/>五识有随念分别。而无计度分别。故常混淆而难 <lb ed="X" n="0443b14"/><lb ed="R098" n="0628a08"/>辨。此根识之性不同也。小乘愚法声闻。祇知根识 <lb ed="X" n="0443b15"/><lb ed="R098" n="0628a09"/>互生。不知根之与识。各有种子现行。谓根为生识 <lb ed="X" n="0443b16"/><lb ed="R098" n="0628a10"/>之缘。则可谓生识。则不可以识。自有能生之种子 <lb ed="X" n="0443b17"/><lb ed="R098" n="0628a11"/>故也。余谓。離根则无以显识。離识则无以托根。根 <lb ed="X" n="0443b18"/><lb ed="R098" n="0628a12"/>识如交芦。各无自性。则又似分不得。因根有相。因 <lb ed="X" n="0443b19"/><lb ed="R098" n="0628a13"/>相有见。此识起于根也。因识有根。因根有见。此根 <lb ed="X" n="0443b20"/><lb ed="R098" n="0628a14"/>起于识也。又似不分不得。故楞严辨识性。非他生。 <lb ed="X" n="0443b21"/><lb ed="R098" n="0628a15"/>非自生。非因缘生。非无因生。毕竟向此生处。悟彻 <lb ed="X" n="0443b22"/><lb ed="R098" n="0628a16"/>根柢。是谓能分识与根也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0443b23"/><lb ed="R098" n="0628a17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0443b2301"><l>变相观空唯後得</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0443b24"/><lb ed="R098" n="0628a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0443b2401">上明五识之有漏。至此转识成智。则能变八识亲 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0443c" n="0443c"/> <lb ed="X" n="0443c01"/><lb ed="R098" n="0628b01"/>分之相。而使之空。亦一分後得智也。盖以顽空则 <lb ed="X" n="0443c02"/><lb ed="R098" n="0628b02"/>全无智。偏空则少有慧。所以昔人道。二十空门都 <lb ed="X" n="0443c03"/><lb ed="R098" n="0628b03"/>不著。一性<persName>如来</persName>体自同。兹能变相。则眼不著于色。 <lb ed="X" n="0443c04"/><lb ed="R098" n="0628b04"/>便将二十烦恼等粗惑<anchor xml:id="nkr_note_add_0443c0401" n="0443c0401"/><anchor xml:id="beg0443c0401" n="0443c0401"/>已<anchor xml:id="end0443c0401"/>无。故非根本智。而有後 <lb ed="X" n="0443c05"/><lb ed="R098" n="0628b05"/>得智。後对根本而言也。後得智中。即有辩才定力。 <lb ed="X" n="0443c06"/><lb ed="R098" n="0628b06"/>而实有修证门头。法见未尽也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0443c07"/><lb ed="R098" n="0628b07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0443c0701"><l>果中犹自不诠真</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0443c08"/><lb ed="R098" n="0628b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0443c0801">根本智依心根能亲缘真如。後得智依色根有分 <lb ed="X" n="0443c09"/><lb ed="R098" n="0628b09"/>别。<persName>佛</persName>果位中。犹隔一尘也。人祇知泰师註。以安慧 <lb ed="X" n="0443c10"/><lb ed="R098" n="0628b10"/>师言後得智。在前五识。因中既成无漏。变相缘如 <lb ed="X" n="0443c11"/><lb ed="R098" n="0628b11"/>矣。护法师破之言。见相二分。犹自遍计性。至<persName>佛</persName>果 <lb ed="X" n="0443c12"/><lb ed="R098" n="0628b12"/>位。自证分方能亲缘真如。岂能变相缘如乎。人即 <lb ed="X" n="0443c13"/><lb ed="R098" n="0628b13"/>死执因果之分。以为见道。不能证道也。殊不知果 <lb ed="X" n="0443c14"/><lb ed="R098" n="0628b14"/>熟蒂悬。原以究竟处言也。悟不彻底。岂为究竟。亦 <lb ed="X" n="0443c15"/><lb ed="R098" n="0628b15"/>岂为悟。悟者即将唯识性。看破十分五识现量。至 <lb ed="X" n="0443c16"/><lb ed="R098" n="0628b16"/>于遍行别境粗细惑业俱由不觉所染能一觉。而 <lb ed="X" n="0443c17"/><lb ed="R098" n="0628b17"/>使千年暗室一灯能破。则因即该果海。果即彻因 <lb ed="X" n="0443c18"/><lb ed="R098" n="0628b18"/>源。是即果中证真也。岂真将心待悟。岂真舍悟觅 <lb ed="X" n="0443c19"/><lb ed="R098" n="0629a01"/>证。岂真俟化<persName>佛</persName>来迎。後报易形。打坐入定。方能入 <lb ed="X" n="0443c20"/><lb ed="R098" n="0629a02"/>果位。得神力耶。故证即摄于悟。真悟即真证。不必 <lb ed="X" n="0443c21"/><lb ed="R098" n="0629a03"/>执他证位。余只恐世无悟人也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0443c22"/><lb ed="R098" n="0629a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0443c2201"><l>圆明初发成无漏</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0443c23"/><lb ed="R098" n="0629a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0443c2301">六七因中转。五八果上圆。今五识起于第八识含 <lb ed="X" n="0443c24"/><lb ed="R098" n="0629a06"/>藏种子。元无世累。所谓夙根厚也。由是寄于五根 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0444a" n="0444a"/> <lb ed="X" n="0444a01"/><lb ed="R098" n="0629a07"/>门头。能令眼识见相时。如迦葉之看破拈花。耳根 <lb ed="X" n="0444a02"/><lb ed="R098" n="0629a08"/>闻声时。如观音之悟破亡所俱不著。修证研摩。第 <lb ed="X" n="0444a03"/><lb ed="R098" n="0629a09"/>向初发处。忽尔圆明。则即为成所作智。同大圆镜。 <lb ed="X" n="0444a04"/><lb ed="R098" n="0629a10"/>一了百了。更无有漏处也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0444a05"/><lb ed="R098" n="0629a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0444a0501"><l>三类分身息苦轮</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0444a06"/><lb ed="R098" n="0629a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0444a0601">化身三类。大根者现大身。中根者现中身。小根者 <lb ed="X" n="0444a07"/><lb ed="R098" n="0629a13"/>现小身。化身摄于报身。报身摄于法身。<anchor xml:id="nkr_note_add_0444a0701" n="0444a0701"/><anchor xml:id="beg0444a0701" n="0444a0701"/>但<anchor xml:id="end0444a0701"/>能自见 <lb ed="X" n="0444a08"/><lb ed="R098" n="0629a14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0444a0801" n="0444a0801"/><anchor xml:id="beg0444a0801" n="0444a0801"/>己<anchor xml:id="end0444a0801"/>性。即具足一切身。试问。五识见处。其为三量三 <lb ed="X" n="0444a09"/><lb ed="R098" n="0629a15"/>性。其为遍行别境。具众烦恼者。毕竟是个甚么。非 <lb ed="X" n="0444a10"/><lb ed="R098" n="0629a16"/>可认为相宗法数之所定也。非可认为八识见分 <lb ed="X" n="0444a11"/><lb ed="R098" n="0629a17"/>之所起也。不可认为纍劫无明之所现也。岂不闻。 <lb ed="X" n="0444a12"/><lb ed="R098" n="0629a18"/>众生种种幻心。皆生<persName>如来</persName>圆觉妙心中。向此直下 <lb ed="X" n="0444a13"/><lb ed="R098" n="0629b01"/>悟破。则是贪嗔起而涅槃现。妄想生而<persName>佛</persName>道成。不 <lb ed="X" n="0444a14"/><lb ed="R098" n="0629b02"/>離壳漏。现无量身。度生息轮矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0444a15"/><lb ed="R098" n="0629b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">六识颂</cb:mulu><head>〇六识颂</head> <lb ed="X" n="0444a16"/><lb ed="R098" n="0629b04"/><p xml:id="pX55p0444a1601">三性三量通三境<note place="inline">若人能了心大地无寸土</note>。三界轮时易可知<note place="inline">毕竟 <lb ed="X" n="0444a17"/><lb ed="R098" n="0629b05"/>境从心造</note>。相应心所五十一<note place="inline">都在裡许</note>。善恶临时别配之<note place="inline">各从其类</note>。 <lb ed="X" n="0444a18"/><lb ed="R098" n="0629b06"/>性界受三恒转易<note place="inline">念念不停</note>。根随信等总相连<note place="inline">一機所转</note>。动身 <lb ed="X" n="0444a19"/><lb ed="R098" n="0629b07"/>发语独为最<note place="inline">这是魁首</note>。引满能招业力牵<note place="inline">便受感报</note>。发起初心 <lb ed="X" n="0444a20"/><lb ed="R098" n="0629b08"/>欢喜地<note place="inline">能破烦恼</note>。俱生犹自现缠眠<note place="inline">法执犹在</note>。远行地後纯无 <lb ed="X" n="0444a21"/><lb ed="R098" n="0629b09"/>漏<note place="inline">心花粲发</note>。观察圆明照大千<note place="inline">无法不悟</note>。</p> <lb ed="X" n="0444a22"/><lb ed="R098" n="0629b10"/><p xml:id="pX55p0444a2201">奘师言。六识大意不过一念。明了心似无力量。不 <lb ed="X" n="0444a23"/><lb ed="R098" n="0629b11"/>能如五识之与相实耦也。然第六识具五识。一定 <lb ed="X" n="0444a24"/><lb ed="R098" n="0629b12"/>中独头意识。二散位独头意识。三梦中独头意识 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0444b" n="0444b"/> <lb ed="X" n="0444b01"/><lb ed="R098" n="0629b13"/>四明了意识五乱意识。识又具五缘。一根缘。二境 <lb ed="X" n="0444b02"/><lb ed="R098" n="0629b14"/>缘。三作意缘。四根本缘。五种子缘。以五识五缘。本 <lb ed="X" n="0444b03"/><lb ed="R098" n="0629b15"/>于三量三性三境。而无业不受。将五十一心所。收 <lb ed="X" n="0444b04"/><lb ed="R098" n="0629b16"/>括殆尽。是外五根之所见者。俱到六之意头上。其 <lb ed="X" n="0444b05"/><lb ed="R098" n="0629b17"/>所见者。分别未止。而七之所执。八之所藏者。又向 <lb ed="X" n="0444b06"/><lb ed="R098" n="0629b18"/>六之意头上。分别复来也。则胸中似轴辘一般。转 <lb ed="X" n="0444b07"/><lb ed="R098" n="0630a01"/>转不停。况相续不断。则岂能刹那淸净乎。故由三 <lb ed="X" n="0444b08"/><lb ed="R098" n="0630a02"/>性造三受。善受善果之报。恶受恶果之报。非善非 <lb ed="X" n="0444b09"/><lb ed="R098" n="0630a03"/>恶平平受无记之报。是造引业满业。俱六为之根 <lb ed="X" n="0444b10"/><lb ed="R098" n="0630a04"/>也。除非无想与灭尽。睡眠与闷绝。意识偶不行。然 <lb ed="X" n="0444b11"/><lb ed="R098" n="0630a05"/>而根终在也。必须初获圣性。具证二空。到初极喜 <lb ed="X" n="0444b12"/><lb ed="R098" n="0630a06"/>地。而由此具净戒至離垢地。具勝定至发光地。生 <lb ed="X" n="0444b13"/><lb ed="R098" n="0630a07"/>妙慧至焰慧地。俗难夺至难勝地。住缘起智。至现 <lb ed="X" n="0444b14"/><lb ed="R098" n="0630a08"/>前地。離功用越二乘。至远行地。则初地俱生我执。 <lb ed="X" n="0444b15"/><lb ed="R098" n="0630a09"/>到此尽破。是擧三量分别者。反成妙观察智。而觅 <lb ed="X" n="0444b16"/><lb ed="R098" n="0630a10"/>三受业报。了不可得。岂非行人大受用境界也。要 <lb ed="X" n="0444b17"/><lb ed="R098" n="0630a11"/>之如何是观察圆明。莫非观门对治乎。是仍法执 <lb ed="X" n="0444b18"/><lb ed="R098" n="0630a12"/>也。莫非使一念不起乎。是仍意根卜度也。作种种 <lb ed="X" n="0444b19"/><lb ed="R098" n="0630a13"/>见解。搜索意根。是谓船横野渡含秋碧。棹入芦花 <lb ed="X" n="0444b20"/><lb ed="R098" n="0630a14"/>照雪明。</p> <lb ed="X" n="0444b21"/><lb ed="R098" n="0630a15"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0444b2101"><l>三性三量通三境</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0444b22"/><lb ed="R098" n="0630a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0444b2201">三性三量易解。而三境细推之。境以性者。如功德 <lb ed="X" n="0444b23"/><lb ed="R098" n="0630a17"/>之净水。随身之宫殿非性所造乎。性境有二。一根 <lb ed="X" n="0444b24"/><lb ed="R098" n="0630a18"/>尘实定果色。由八识同分妄业所造。二智由根本 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0444c" n="0444c"/> <lb ed="X" n="0444c01"/><lb ed="R098" n="0630b01"/>能缘如。亦是此境。所谓凡圣同居土也。带质境有 <lb ed="X" n="0444c02"/><lb ed="R098" n="0630b02"/>二。质主也。外境质中。如茶是水。为主之类也。带者 <lb ed="X" n="0444c03"/><lb ed="R098" n="0630b03"/>言此非有。从彼带过来见。是外染者也。带到身上。 <lb ed="X" n="0444c04"/><lb ed="R098" n="0630b04"/>浑身造作。如为一个靑蚨。百千奔驰。凡身所著之 <lb ed="X" n="0444c05"/><lb ed="R098" n="0630b05"/>境。俱名带质。故带质通情本。以为有情之所粘滞 <lb ed="X" n="0444c06"/><lb ed="R098" n="0630b06"/>者也。一似带质。即此六识能将前尘境。一一明了 <lb ed="X" n="0444c07"/><lb ed="R098" n="0630b07"/>在方寸。是假相在前。由第六见分所起。是谓似带 <lb ed="X" n="0444c08"/><lb ed="R098" n="0630b08"/>质见非真也。故云以心缘色似带质。中间相分一 <lb ed="X" n="0444c09"/><lb ed="R098" n="0630b09"/>头生。一头生者。言六识体本来淸净无物。今以妄 <lb ed="X" n="0444c10"/><lb ed="R098" n="0630b10"/>见所起相分论之。似有一个带质境。在裡头生也。 <lb ed="X" n="0444c11"/><lb ed="R098" n="0630b11"/>二真带质。指七识而言也。因七识执八识之见分 <lb ed="X" n="0444c12"/><lb ed="R098" n="0630b12"/>为我。便向五根门头。一一运为出来。如贪色运出 <lb ed="X" n="0444c13"/><lb ed="R098" n="0630b13"/>贪色境质来对六。则非似矣。故云以心缘心真带 <lb ed="X" n="0444c14"/><lb ed="R098" n="0630b14"/>质。中间相分两头生。两头生者。非单单两念生也。 <lb ed="X" n="0444c15"/><lb ed="R098" n="0630b15"/>亦非七识八识两头现也。言念念著在色上。自然 <lb ed="X" n="0444c16"/><lb ed="R098" n="0630b16"/>诚于中形于外。一头生者。犹是有头无尾。今则有 <lb ed="X" n="0444c17"/><lb ed="R098" n="0630b17"/>头有尾。经传送识。无不作用殆尽矣。所以云两头 <lb ed="X" n="0444c18"/><lb ed="R098" n="0630b18"/>生也。独影境有二。一无质独影。第六缘空花兔角。 <lb ed="X" n="0444c19"/><lb ed="R098" n="0631a01"/>及过未等所变相分。二有质独影。即第六缘五根 <lb ed="X" n="0444c20"/><lb ed="R098" n="0631a02"/>种现。是皆托质起其相分。然不能亲嚐。不过兴见 <lb ed="X" n="0444c21"/><lb ed="R098" n="0631a03"/>分同种生。亦名独影。此言六通三境者。五识所见 <lb ed="X" n="0444c22"/><lb ed="R098" n="0631a04"/>者。六意识不作解时。得境自相。是为性境。缘心心 <lb ed="X" n="0444c23"/><lb ed="R098" n="0631a05"/>所。乃带质境。缘无体法。是独影境。境为所缘。识为 <lb ed="X" n="0444c24"/><lb ed="R098" n="0631a06"/>能缘。各有其体。性境以不假名言。造作为体。能缘 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0445a" n="0445a"/> <lb ed="X" n="0445a01"/><lb ed="R098" n="0631a07"/>者。除末那识。馀六皆用自心心所为体。独影境。以 <lb ed="X" n="0445a02"/><lb ed="R098" n="0631a08"/>第六见分所变假相分为体。能缘即自心心所为 <lb ed="X" n="0445a03"/><lb ed="R098" n="0631a09"/>体。带质境。即变起中间假相分为体。能缘者。唯六 <lb ed="X" n="0445a04"/><lb ed="R098" n="0631a10"/>七二识心心所为体。故颂云。性境不随心。独影唯 <lb ed="X" n="0445a05"/><lb ed="R098" n="0631a11"/>从见。带质通情本。明此三境。庶幾尘消觉净。不但 <lb ed="X" n="0445a06"/><lb ed="R098" n="0631a12"/>不著境。幷不著质。幷不著影。方是微尘刹海唯心 <lb ed="X" n="0445a07"/><lb ed="R098" n="0631a13"/>镜。遍界花开白玉莲也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445a08"/><lb ed="R098" n="0631a14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0445a0801"><l>三界轮时易可知</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0445a09"/><lb ed="R098" n="0631a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0445a0901">见分既不淸。染成善恶二性所感。将来定受苦乐 <lb ed="X" n="0445a10"/><lb ed="R098" n="0631a16"/>二报。纵迷昧无知。政出不得这三界的瓮子也。定 <lb ed="X" n="0445a11"/><lb ed="R098" n="0631a17"/>三界之因。迷妄有虚空。依空立世界。妄想凝而成 <lb ed="X" n="0445a12"/><lb ed="R098" n="0631a18"/>国土。知觉出而生众生。若现量既空。比非不生。则 <lb ed="X" n="0445a13"/><lb ed="R098" n="0631b01"/>三界心尽。是名涅槃。故知三界非能拘我也。我自 <lb ed="X" n="0445a14"/><lb ed="R098" n="0631b02"/>造三界。其奈之何。善被善业所束。不得自在。恶被 <lb ed="X" n="0445a15"/><lb ed="R098" n="0631b03"/>恶业所制。不得自在。纵至非非想处。寿尽时仍被 <lb ed="X" n="0445a16"/><lb ed="R098" n="0631b04"/>劫瞒。何不拶碎虚空。令前後际断。作出头天外哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445a17"/><lb ed="R098" n="0631b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0445a1701"><l>相应心所五十一</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0445a18"/><lb ed="R098" n="0631b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0445a1801">心本空寂。元无处所。无如觉性不澄。从三量三性 <lb ed="X" n="0445a19"/><lb ed="R098" n="0631b07"/>中。现出遍行五法。别境五法。善有十一法。根本烦 <lb ed="X" n="0445a20"/><lb ed="R098" n="0631b08"/>恼六法。随烦恼二十法。不定四法。是五十一心所 <lb ed="X" n="0445a21"/><lb ed="R098" n="0631b09"/>也。馀识不能全具。独大识意。根分别时。即生许多 <lb ed="X" n="0445a22"/><lb ed="R098" n="0631b10"/>分别之念。是谓别境。其分别者。必生于九地一切 <lb ed="X" n="0445a23"/><lb ed="R098" n="0631b11"/>境。一切时中之所念。是谓遍行。分别而善也。出不 <lb ed="X" n="0445a24"/><lb ed="R098" n="0631b12"/>得十一种之善法。分别而恶也。亦出不得二十六 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0445b" n="0445b"/> <lb ed="X" n="0445b01"/><lb ed="R098" n="0631b13"/>种之恶法。纵善而恶也。恶而善也。或愚迷而无知 <lb ed="X" n="0445b02"/><lb ed="R098" n="0631b14"/>也。或惺惺而有觉也。亦出不得不定之四法。是总 <lb ed="X" n="0445b03"/><lb ed="R098" n="0631b15"/>在三性三量中发起。亦总在一念不觉时具涵。故 <lb ed="X" n="0445b04"/><lb ed="R098" n="0631b16"/>见宫女之捧足。便知其失通。闻玔声之触耳。便知 <lb ed="X" n="0445b05"/><lb ed="R098" n="0631b17"/>其破戒。因便知其该果。本便知其摄末。所以意根 <lb ed="X" n="0445b06"/><lb ed="R098" n="0631b18"/>未悟。岂可轻易动念。先<persName>佛</persName>云。切莫信汝意。汝意不 <lb ed="X" n="0445b07"/><lb ed="R098" n="0632a01"/>可信。谓此故也。根本烦恼六者。谓贪嗔痴慢疑不 <lb ed="X" n="0445b08"/><lb ed="R098" n="0632a02"/>正见。此六乃二种我法之根本。断慧命者。唯此为 <lb ed="X" n="0445b09"/><lb ed="R098" n="0632a03"/>甚。不定四者。谓悔眠寻伺悔。不定者。如作恶之人 <lb ed="X" n="0445b10"/><lb ed="R098" n="0632a04"/>改悔为善。眠则心极暗昧。此非善恶。名不定也。寻 <lb ed="X" n="0445b11"/><lb ed="R098" n="0632a05"/>者必作善之心。意言筹量。粗转为寻。入细为伺。如 <lb ed="X" n="0445b12"/><lb ed="R098" n="0632a06"/>赞菩萨。初寻後伺。方得妙词也。如刁讼之人。亦由 <lb ed="X" n="0445b13"/><lb ed="R098" n="0632a07"/>寻入伺。方得成算。此二法或善或恶。盖不定也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445b14"/><lb ed="R098" n="0632a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0445b1401"><l>善恶临时别配之</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0445b15"/><lb ed="R098" n="0632a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0445b1501">既具业种。于心所自然逢缘便发。每见吉人心善。 <lb ed="X" n="0445b16"/><lb ed="R098" n="0632a10"/>则语亦善。视亦善。种种俱善。恶人三种俱不善。是 <lb ed="X" n="0445b17"/><lb ed="R098" n="0632a11"/>善恶诸法。各随人自<anchor xml:id="nkr_note_add_0445b1701" n="0445b1701"/><anchor xml:id="beg0445b1701" n="0445b1701"/>己<anchor xml:id="end0445b1701"/>配合也。若是有智主人。功 <lb ed="X" n="0445b18"/><lb ed="R098" n="0632a12"/>德天黑暗女。二俱不受。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445b19"/><lb ed="R098" n="0632a13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0445b1901"><l>性界受三恒转易</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0445b20"/><lb ed="R098" n="0632a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0445b2001">受虽有三。其实有五也。谓苦受。乐受。忧受。喜受。捨 <lb ed="X" n="0445b21"/><lb ed="R098" n="0632a15"/>受是也。逼悦身曰苦乐。逼悦心曰忧喜。忧喜苦乐 <lb ed="X" n="0445b22"/><lb ed="R098" n="0632a16"/>不行时名为捨受。今第六识中。或由黑业而恒转 <lb ed="X" n="0445b23"/><lb ed="R098" n="0632a17"/>于欲界招苦受。由白业恒转于色无色界招乐受。 <lb ed="X" n="0445b24"/><lb ed="R098" n="0632a18"/>盖有身苦固为苦。即娱乐之天人。终归五衰相现。 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0445c" n="0445c"/> <lb ed="X" n="0445c01"/><lb ed="R098" n="0632b01"/>岂真为乐也。有心忧固为忧。即福尽之梵辅。自然 <lb ed="X" n="0445c02"/><lb ed="R098" n="0632b02"/>烦恼顿起。岂真为喜也。况陞沉速转。芥子虚空。皆 <lb ed="X" n="0445c03"/><lb ed="R098" n="0632b03"/>我捨命处。是脱骨过<name role="" type="person">须弥山</name>犹未尽。其恒转之数 <lb ed="X" n="0445c04"/><lb ed="R098" n="0632b04"/>也。必念起念灭。不離圆寂。世出世间。总是涅槃。其 <lb ed="X" n="0445c05"/><lb ed="R098" n="0632b05"/>庶幾不为舟行岸移也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445c06"/><lb ed="R098" n="0632b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0445c0601"><l>根随信等总相连</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0445c07"/><lb ed="R098" n="0632b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0445c0701">根谓根本烦恼也。随谓随烦恼也。信谓十一中之 <lb ed="X" n="0445c08"/><lb ed="R098" n="0632b08"/>信也。等谓遍行别境不定等也。总相连者。谓身虽 <lb ed="X" n="0445c09"/><lb ed="R098" n="0632b09"/>受报之不同。未免改形易相。而此业识在五十一 <lb ed="X" n="0445c10"/><lb ed="R098" n="0632b10"/>心所者。至今不换。或善而善法仍现。或恶而恶法 <lb ed="X" n="0445c11"/><lb ed="R098" n="0632b11"/>仍现。所谓习惯成自然。不觉不知。堕入魔网中也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445c12"/><lb ed="R098" n="0632b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0445c1201"><l>动身发语独为最</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0445c13"/><lb ed="R098" n="0632b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0445c1301">论云。由外发身语。表内心所思。譬如潜渊鱼。鼓波 <lb ed="X" n="0445c14"/><lb ed="R098" n="0632b14"/>而自涌。此识有三思。一审虑思。二决定思。三动发 <lb ed="X" n="0445c15"/><lb ed="R098" n="0632b15"/>勝思。馀识所无。故最勝也。然此发语離舌不发。舌 <lb ed="X" n="0445c16"/><lb ed="R098" n="0632b16"/>又不能自发声性。究竟向甚处生也。故因识可以 <lb ed="X" n="0445c17"/><lb ed="R098" n="0632b17"/>识性。因声可以悟道。如空潭之月。捞摭方知也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0445c18"/><lb ed="R098" n="0632b18"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0445c1801"><l>引满能招业力牵</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0445c19"/><lb ed="R098" n="0633a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0445c1901">引者能牵引业也。满者能完满业也。有以一业招 <lb ed="X" n="0445c20"/><lb ed="R098" n="0633a02"/>一果者。有以一业引多果者。报有总别二果。总者 <lb ed="X" n="0445c21"/><lb ed="R098" n="0633a03"/>如此界总得人身。别者如人身贵贱不同也。夫以 <lb ed="X" n="0445c22"/><lb ed="R098" n="0633a04"/>六识三量。而现五十一心所。无论下劣凡夫被缘 <lb ed="X" n="0445c23"/><lb ed="R098" n="0633a05"/>埋没。学人犹堕结业。菩萨尙隔蕴界。真所谓定业 <lb ed="X" n="0445c24"/><lb ed="R098" n="0633a06"/>难逃也。除非大悟者。向境缘逆顺中。以般若消之。 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0446a" n="0446a"/> <lb ed="X" n="0446a01"/><lb ed="R098" n="0633a07"/>则烦恼菩提。结业解脱。无二般也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446a02"/><lb ed="R098" n="0633a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0446a0201"><l>发起初心欢喜地</l><l>俱生犹自现缠眠</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0446a03"/><lb ed="R098" n="0633a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0446a0301">缠目现行。眠目种子。以六识见分与烦恼。打作一 <lb ed="X" n="0446a04"/><lb ed="R098" n="0633a10"/>团。虽到得初心欢喜地。而俱生我执。俱生法执。犹 <lb ed="X" n="0446a05"/><lb ed="R098" n="0633a11"/>伏在第六意根中。如眼珠之未離眶也。到得所知 <lb ed="X" n="0446a06"/><lb ed="R098" n="0633a12"/>障空。俱生犹在。今人通身习气。自称悟道。岂非狂 <lb ed="X" n="0446a07"/><lb ed="R098" n="0633a13"/>禅乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446a08"/><lb ed="R098" n="0633a14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0446a0801"><l>远行地後纯无漏</l><l>观察圆明照大千</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0446a09"/><lb ed="R098" n="0633a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0446a0901">俱生我法二执。乃七识所执者。七识无力断惑。亦 <lb ed="X" n="0446a10"/><lb ed="R098" n="0633a16"/>仗六识。以双空观。破诸执也。兹以悟明见分。历離 <lb ed="X" n="0446a11"/><lb ed="R098" n="0633a17"/>垢发光焰慧难勝现前。至此远行。使所证不浅。则 <lb ed="X" n="0446a12"/><lb ed="R098" n="0633a18"/>俱生有漏。永伏不起。相应心所。转为妙观察智。能 <lb ed="X" n="0446a13"/><lb ed="R098" n="0633b01"/>说法利生。具大辩才。头头上显。物物上明。其在此 <lb ed="X" n="0446a14"/><lb ed="R098" n="0633b02"/>乎。今人堕在无记中。得尘劳暂息。自云意根淸净。 <lb ed="X" n="0446a15"/><lb ed="R098" n="0633b03"/>岂知偷心未死。繫驹伏鼠死水呆禅。何足云也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0446a16"/><lb ed="R098" n="0633b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">七识颂</cb:mulu><head>〇七识颂</head> <lb ed="X" n="0446a17"/><lb ed="R098" n="0633b05"/><p xml:id="pX55p0446a1701">带质有覆通情本<note place="inline">捏怪多般</note>。随缘执我量为非<note place="inline">听人穿鼻</note>。八大 <lb ed="X" n="0446a18"/><lb ed="R098" n="0633b06"/>遍行别境慧<note place="inline">诸业俱生</note>。贪痴我见慢相随<note place="inline">四惑尤固</note>。恒审思量 <lb ed="X" n="0446a19"/><lb ed="R098" n="0633b07"/>我相随<note place="inline">果自俱生我执</note>。有情日夜镇昏迷<note place="inline">安得不堕生死</note>。四惑八大 <lb ed="X" n="0446a20"/><lb ed="R098" n="0633b08"/>相应起<note place="inline">业性不停</note>。六转呼为染净依<note place="inline">牵连六根</note>。极喜初心平等 <lb ed="X" n="0446a21"/><lb ed="R098" n="0633b09"/>性<note place="inline">不是带质有覆</note>。无功用行我恒摧<note place="inline">不是恒审思量</note>。<persName>如来</persName>现起他受 <lb ed="X" n="0446a22"/><lb ed="R098" n="0633b10"/>用<note place="inline">传送俱妙</note>。十地菩萨所被业<note place="inline">法雲普覆</note>。</p> <lb ed="X" n="0446a23"/><lb ed="R098" n="0633b11"/><p xml:id="pX55p0446a2301">奘师大意言。此七识名为末那。以其思量为性相。 <lb ed="X" n="0446a24"/><lb ed="R098" n="0633b12"/>又名为传送。以其运动为作用。又名为执持。以其 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0446b" n="0446b"/> <lb ed="X" n="0446b01"/><lb ed="R098" n="0633b13"/>著我为坚固。又名染净依。以其六识为依仗。所以 <lb ed="X" n="0446b02"/><lb ed="R098" n="0633b14"/>境非性影。但带质有覆。所作所用。每为情本之痴。 <lb ed="X" n="0446b03"/><lb ed="R098" n="0633b15"/>量非比现。第随缘无记。通根通识。俱为非量之计 <lb ed="X" n="0446b04"/><lb ed="R098" n="0633b16"/>也。故烦恼有二十六法。而此识唯以现运染秽为 <lb ed="X" n="0446b05"/><lb ed="R098" n="0633b17"/>性。故与八大相应。不信懈怠放逸。与有覆相合也。 <lb ed="X" n="0446b06"/><lb ed="R098" n="0633b18"/>无堪任性昏沉也。多嚣动掉擧也。多流荡散乱也。 <lb ed="X" n="0446b07"/><lb ed="R098" n="0634a01"/>能起烦恼。现前失念不正知也。又与遍行之作意 <lb ed="X" n="0446b08"/><lb ed="R098" n="0634a02"/>触爱想思五法相应也。又与别境中之慧相应。以 <lb ed="X" n="0446b09"/><lb ed="R098" n="0634a03"/>慧即我见也。以此识任运合境。无所希望。故拣欲。 <lb ed="X" n="0446b10"/><lb ed="R098" n="0634a04"/>此识缘所定事。故拣勝解。此识恒缘现所受境。无 <lb ed="X" n="0446b11"/><lb ed="R098" n="0634a05"/>所记忆。故拣念。此识任运刹那别缘。既不专一。故 <lb ed="X" n="0446b12"/><lb ed="R098" n="0634a06"/>拣定。我痴我见我慢我爱。名为四惑。与此相应。忿 <lb ed="X" n="0446b13"/><lb ed="R098" n="0634a07"/>等十随行相粗动。此识审细。故非彼俱。中随二者。 <lb ed="X" n="0446b14"/><lb ed="R098" n="0634a08"/>唯是不善。此无记故。非彼相应。善十一是净故。此 <lb ed="X" n="0446b15"/><lb ed="R098" n="0634a09"/>识染汚。非此识俱。此识具三缘。具种子缘作意缘 <lb ed="X" n="0446b16"/><lb ed="R098" n="0634a10"/>根境缘故。以带质为境。思量为性。我执为本。则有 <lb ed="X" n="0446b17"/><lb ed="R098" n="0634a11"/>情日夜不堕昏迷乎。且以有藏识得有末那。有末 <lb ed="X" n="0446b18"/><lb ed="R098" n="0634a12"/>那故。为六之转识所依。有六之转识故。五之现识 <lb ed="X" n="0446b19"/><lb ed="R098" n="0634a13"/>得依之行也。是七之通根境缘。依彼转缘彼也。所 <lb ed="X" n="0446b20"/><lb ed="R098" n="0634a14"/>以六转呼为染净依。见七虽有我执。实无我性。可 <lb ed="X" n="0446b21"/><lb ed="R098" n="0634a15"/>以通六通五。可以随染随净。唯悟之者。善用之也。 <lb ed="X" n="0446b22"/><lb ed="R098" n="0634a16"/>苟六识能悟入。我法俱除之双空观。是于初地初 <lb ed="X" n="0446b23"/><lb ed="R098" n="0634a17"/>心。转成无漏者也。此时证得平等智。所作所为。无 <lb ed="X" n="0446b24"/><lb ed="R098" n="0634a18"/>一法堕于世谛。是带质有覆。随缘执我者。俱消释 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0446c" n="0446c"/> <lb ed="X" n="0446c01"/><lb ed="R098" n="0634b01"/>于平等智矣。则岂不能说大法利群機哉。</p> <lb ed="X" n="0446c02"/><lb ed="R098" n="0634b02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0446c0201"><l>带质有覆通情本</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0446c03"/><lb ed="R098" n="0634b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0446c0301">带质何以通情本也。试观身之著色境者。念念在 <lb ed="X" n="0446c04"/><lb ed="R098" n="0634b04"/>兹。不是心为盖覆。而通情本乎。故无论此界凡夫 <lb ed="X" n="0446c05"/><lb ed="R098" n="0634b05"/>身为色牵。地居二天则形交。<g ref="#CB08504">焰</g>摩则勾抱。兜率则 <lb ed="X" n="0446c06"/><lb ed="R098" n="0634b06"/>执手。变化则对笑。他化则相视。皆是带质通情本 <lb ed="X" n="0446c07"/><lb ed="R098" n="0634b07"/>也。然此七识之著情本者。直是带八识爱根之本 <lb ed="X" n="0446c08"/><lb ed="R098" n="0634b08"/>质。而生起者也。故盖覆真性实<anchor xml:id="nkr_note_add_0446c0801" n="0446c0801"/><anchor xml:id="beg0446c0801" n="0446c0801"/>已<anchor xml:id="end0446c0801"/>弥甚。一说因谓 <lb ed="X" n="0446c09"/><lb ed="R098" n="0634b09"/>以心缘心真带质。中间相分两头生。一是七识所 <lb ed="X" n="0446c10"/><lb ed="R098" n="0634b10"/>转。一是八识所蕴。故云两头生也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446c11"/><lb ed="R098" n="0634b11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0446c1101"><l>随缘执我量为非</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0446c12"/><lb ed="R098" n="0634b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0446c1201">现比二量。恒审中亦所起者也。然五根识之所引 <lb ed="X" n="0446c13"/><lb ed="R098" n="0634b13"/>者。七识为之任运。内六与八识之造者。七识又为 <lb ed="X" n="0446c14"/><lb ed="R098" n="0634b14"/>之传送。则随缘执我者。非量为多矣。如人叫我本 <lb ed="X" n="0446c15"/><lb ed="R098" n="0634b15"/>名。我即应之。即应之时。口耳身俱动。非传送识乎。 <lb ed="X" n="0446c16"/><lb ed="R098" n="0634b16"/>呼我我应。非我执乎。因呼即应。非依彼转缘彼乎。 <lb ed="X" n="0446c17"/><lb ed="R098" n="0634b17"/>然此时不著比量计挍。非非量乎。由呼而应。非我 <lb ed="X" n="0446c18"/><lb ed="R098" n="0634b18"/>作主。岂现量乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0446c19"/><lb ed="R098" n="0635a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0446c1901"><l>八大遍行别境慧</l><l>贪痴我见慢相随</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0446c20"/><lb ed="R098" n="0635a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0446c2001">慧属别境中之慧。贪痴为根本烦恼之二法。我痴 <lb ed="X" n="0446c21"/><lb ed="R098" n="0635a03"/>我见我慢我爱名四惑。又名四烦恼。據此识只管 <lb ed="X" n="0446c22"/><lb ed="R098" n="0635a04"/>执持传送。属非量无记所摄。因何具足诸惑。盖以 <lb ed="X" n="0446c23"/><lb ed="R098" n="0635a05"/>此识具恒审思量。能为作意故。亦能著境缘。而为 <lb ed="X" n="0446c24"/><lb ed="R098" n="0635a06"/>遍行别境。净法与恶法。无不俱造。不比五识各属 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0447a" n="0447a"/> <lb ed="X" n="0447a01"/><lb ed="R098" n="0635a07"/>一根。而不能俱转。不比六识止能空空分别。而不 <lb ed="X" n="0447a02"/><lb ed="R098" n="0635a08"/>能亲嚐境界也。是思惟甚细。力量甚大矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447a03"/><lb ed="R098" n="0635a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0447a0301"><l>恒审思量我相随</l><l>有情日夜镇昏迷</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0447a04"/><lb ed="R098" n="0635a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0447a0401">前五识由现量缘境不常故非恒。由不执我故非 <lb ed="X" n="0447a05"/><lb ed="R098" n="0635a11"/>审。六识审恒。亦有间断。唯七识恒常审察。第八识 <lb ed="X" n="0447a06"/><lb ed="R098" n="0635a12"/>之见分为我。而相应随从也。如静坐时。五识现境 <lb ed="X" n="0447a07"/><lb ed="R098" n="0635a13"/>不打起而无故。静中忽动一境缘者。此由八识所 <lb ed="X" n="0447a08"/><lb ed="R098" n="0635a14"/>藏所现之影子也。乃第七识执之而常想。非恒审 <lb ed="X" n="0447a09"/><lb ed="R098" n="0635a15"/>乎。即以其想者。为散乱为掉擧。不连累六根乎。故 <lb ed="X" n="0447a10"/><lb ed="R098" n="0635a16"/>六反依此。为主人也。凡此皆以其我相坚固故。恒 <lb ed="X" n="0447a11"/><lb ed="R098" n="0635a17"/>常审察。即其思量。思量即其我执。我执即七识妄 <lb ed="X" n="0447a12"/><lb ed="R098" n="0635a18"/>见之识性也。乃迷者不悟。认执我之识神。以为自 <lb ed="X" n="0447a13"/><lb ed="R098" n="0635b01"/>性。真日用沉迷。无刹那之慧根矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447a14"/><lb ed="R098" n="0635b02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0447a1401"><l>四惑八大相应起</l><l>六转呼为染净依</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0447a15"/><lb ed="R098" n="0635b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0447a1501">夫此七识。具足四惑八大。是真染汚识也。然而迷 <lb ed="X" n="0447a16"/><lb ed="R098" n="0635b04"/>悟由人。苟一念妙悟。使藏识澄淸。则七识之思量 <lb ed="X" n="0447a17"/><lb ed="R098" n="0635b05"/>执持者。俱净而不染。幷六识依此净而不染也。是 <lb ed="X" n="0447a18"/><lb ed="R098" n="0635b06"/>七识终无自性。任悟者一转之矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0447a19"/><lb ed="R098" n="0635b07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0447a1901"><l>极喜初心平等性</l><l>无功用行我恒摧</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0447a20"/><lb ed="R098" n="0635b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0447a2001">每每七识。与我执俱生。执有我。而与无我差别。执 <lb ed="X" n="0447a21"/><lb ed="R098" n="0635b09"/>有法。而与忘法各殊。是不平等也。今从初地发心 <lb ed="X" n="0447a22"/><lb ed="R098" n="0635b10"/>时。不假思惟。不著觉观。祇将末那之意根一悟破 <lb ed="X" n="0447a23"/><lb ed="R098" n="0635b11"/>我。直忘功用。尽透法执。是以空合空。以水灌水。觅 <lb ed="X" n="0447a24"/><lb ed="R098" n="0635b12"/>遍行别境一切心所。了不可得。岂非平等智哉。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0447b" n="0447b"/> <lb ed="X" n="0447b01"/><lb ed="R098" n="0635b13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0447b0101"><l><persName>如来</persName>现起他受用</l><l>十地菩萨所被機</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0447b02"/><lb ed="R098" n="0635b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0447b0201">我七识之所运转。既通身是平等智。则不唯利<anchor xml:id="nkr_note_add_0447b0201" n="0447b0201"/><anchor xml:id="beg0447b0201" n="0447b0201"/>己<anchor xml:id="end0447b0201"/>。 <lb ed="X" n="0447b03"/><lb ed="R098" n="0635b15"/>还能利他。能令见者闻者。俱得受用十地菩萨根 <lb ed="X" n="0447b04"/><lb ed="R098" n="0635b16"/>性。上品者。亦受我所被之機矣。如<persName>佛</persName>现百丈身。坐 <lb ed="X" n="0447b05"/><lb ed="R098" n="0635b17"/>百葉莲花。为初地说施度。现千丈身。坐千葉莲花。 <lb ed="X" n="0447b06"/><lb ed="R098" n="0635b18"/>为二地说戒度是也。然缩大为小。化多为一。则即 <lb ed="X" n="0447b07"/><lb ed="R098" n="0636a01"/>今一微尘。皆为宝王。转大法轮矣。是时时处处。俱 <lb ed="X" n="0447b08"/><lb ed="R098" n="0636a02"/>为十地所被之機也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0447b09"/><lb ed="R098" n="0636a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">八识颂</cb:mulu><head>〇八识颂</head> <lb ed="X" n="0447b10"/><lb ed="R098" n="0636a04"/><p xml:id="pX55p0447b1001">性唯无覆五遍行<note place="inline">好个记性</note>。界地随他业力生<note place="inline">又却无记</note>。二乘 <lb ed="X" n="0447b11"/><lb ed="R098" n="0636a05"/>不了因迷执<note place="inline">不悟八识</note>。由此能兴论主诤<note place="inline">具眼方知</note>。浩浩三藏 <lb ed="X" n="0447b12"/><lb ed="R098" n="0636a06"/>不可穷<note place="inline">流注生灭</note>。渊深七浪境为风<note place="inline">无尽因缘</note>。受熏持种根身 <lb ed="X" n="0447b13"/><lb ed="R098" n="0636a07"/>器<note place="inline">身世由他</note>。去後来先作主翁<note place="inline">这是生死</note>。不动地前纔捨藏<note place="inline">一悟 <lb ed="X" n="0447b14"/><lb ed="R098" n="0636a08"/>方了</note>。金刚道後异熟空<note place="inline">悟後境界</note>。大圆无垢同时发<note place="inline">还他无垢</note>。普 <lb ed="X" n="0447b15"/><lb ed="R098" n="0636a09"/>照十方尘刹中<note place="inline">纔了唯识</note>。</p> <lb ed="X" n="0447b16"/><lb ed="R098" n="0636a10"/><p xml:id="pX55p0447b1601">奘师大意言。八识之性。能含藏过去未来缘谢影 <lb ed="X" n="0447b17"/><lb ed="R098" n="0636a11"/>子。岂是盖覆遮掩得底。且本无善恶性。又属无记。 <lb ed="X" n="0447b18"/><lb ed="R098" n="0636a12"/>无奈具四缘。能为遍行作意。遂以一念之妄见者。 <lb ed="X" n="0447b19"/><lb ed="R098" n="0636a13"/>蕴而为本识之种子。故三界九地性本非有。兹以 <lb ed="X" n="0447b20"/><lb ed="R098" n="0636a14"/>识造境。还以境眩识。识境相因。牢不可破。皆此识 <lb ed="X" n="0447b21"/><lb ed="R098" n="0636a15"/>业力成之耳。乃二乘不信有八识。因致大乘论主 <lb ed="X" n="0447b22"/><lb ed="R098" n="0636a16"/>之诤。岂知论八识之体用。一为能藏之识。以其能 <lb ed="X" n="0447b23"/><lb ed="R098" n="0636a17"/>含藏善恶种子。二为所藏之识。以其受现行习气 <lb ed="X" n="0447b24"/><lb ed="R098" n="0636a18"/>所熏。三为执藏之识。能执七识为我。能执四大不 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0447c" n="0447c"/> <lb ed="X" n="0447c01"/><lb ed="R098" n="0636b01"/>壞。具此三藏。以御根境之缘。是八识为渊。七识为 <lb ed="X" n="0447c02"/><lb ed="R098" n="0636b02"/>浪。而境风吹浪。则五六七成风浪者。渊岂得淸静 <lb ed="X" n="0447c03"/><lb ed="R098" n="0636b03"/>乎。境风者众生之妄见也。若妄见不生。则浪息渊 <lb ed="X" n="0447c04"/><lb ed="R098" n="0636b04"/>平。八识有何过也。唯境风吹浪。则渊即为波。波波 <lb ed="X" n="0447c05"/><lb ed="R098" n="0636b05"/>无尽。然则八识受熏。持种而致受根器之界。生死 <lb ed="X" n="0447c06"/><lb ed="R098" n="0636b06"/>去来之报。非八识谁为之乎。大悟之人。从初地至 <lb ed="X" n="0447c07"/><lb ed="R098" n="0636b07"/>不动地。其有漏之习气。看破<anchor xml:id="nkr_note_add_0447c0701" n="0447c0701"/><anchor xml:id="beg0447c0701" n="0447c0701"/>已<anchor xml:id="end0447c0701"/>透。从作意时。便消 <lb ed="X" n="0447c08"/><lb ed="R098" n="0636b08"/>释俱尽。则念念入金刚之定。藏识之捨。异熟之空。 <lb ed="X" n="0447c09"/><lb ed="R098" n="0636b09"/>由此眼中无色识。识中无色眼。眼识俱淸净。是名 <lb ed="X" n="0447c10"/><lb ed="R098" n="0636b10"/>无生義。由此耳鼻身意。一一俱转。打作一个。照前 <lb ed="X" n="0447c11"/><lb ed="R098" n="0636b11"/>照後。大圆无垢之镜。则眼政可以见。耳政可以闻。 <lb ed="X" n="0447c12"/><lb ed="R098" n="0636b12"/>鼻政可以嗅。舌政可以尝。身政可以触。意政可以 <lb ed="X" n="0447c13"/><lb ed="R098" n="0636b13"/>分别。末那政可以任用。赖耶政可以摄受。以其为 <lb ed="X" n="0447c14"/><lb ed="R098" n="0636b14"/>成所作智也。见何曾是眼。闻何曾是耳。嗅何曾是 <lb ed="X" n="0447c15"/><lb ed="R098" n="0636b15"/>鼻。尝何曾是舌。触何曾是身。分别何曾是意。任用 <lb ed="X" n="0447c16"/><lb ed="R098" n="0636b16"/>何曾是末那。摄受何曾是赖耶。以其为妙观察智 <lb ed="X" n="0447c17"/><lb ed="R098" n="0636b17"/>也。即见非见非不见。即闻非闻非不闻。即嗅非嗅 <lb ed="X" n="0447c18"/><lb ed="R098" n="0636b18"/>非不嗅。即尝非尝非不尝。即触非触非不触。即分 <lb ed="X" n="0447c19"/><lb ed="R098" n="0637a01"/>别非分别非不分别。即任用非任用非不任用。即 <lb ed="X" n="0447c20"/><lb ed="R098" n="0637a02"/>摄受非摄受非不摄受。两头坐断。是平等智也。即 <lb ed="X" n="0447c21"/><lb ed="R098" n="0637a03"/>三智浑沦脱化。绝无心迹。收来总一无垢圆镜而 <lb ed="X" n="0447c22"/><lb ed="R098" n="0637a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0447c2201" n="0447c2201"/><anchor xml:id="beg0447c2201" n="0447c2201"/>已<anchor xml:id="end0447c2201"/>。是悟四智于一心。了万法于八识者之第一義 <lb ed="X" n="0447c23"/><lb ed="R098" n="0637a05"/>也。</p> <lb ed="X" n="0447c24"/><lb ed="R098" n="0637a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0447c2401"><l>性唯无覆五遍行</l><l>界地随他业力生</l></lg></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0448a" n="0448a"/> <lb ed="X" n="0448a01"/><lb ed="R098" n="0637a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0448a0101">原此识性。实无善恶。不过无记无覆者而<anchor xml:id="nkr_note_add_0448a0101" n="0448a0101"/><anchor xml:id="beg0448a0101" n="0448a0101"/>已<anchor xml:id="end0448a0101"/>。所以 <lb ed="X" n="0448a02"/><lb ed="R098" n="0637a08"/>缘非带质独影。而染净诸法。俱不相应也。无奈能 <lb ed="X" n="0448a03"/><lb ed="R098" n="0637a09"/>作意。引心趋境。则五遍行之中。无垢不藏。所以此 <lb ed="X" n="0448a04"/><lb ed="R098" n="0637a10"/>识为总报主趣生体。而三界九地。俱由他业力生 <lb ed="X" n="0448a05"/><lb ed="R098" n="0637a11"/>耳。如漧土不能相握。自成一聚。由水胶等。和彼乾 <lb ed="X" n="0448a06"/><lb ed="R098" n="0637a12"/>土。方成无记之法。不能成器聚。由善恶业力。方成 <lb ed="X" n="0448a07"/><lb ed="R098" n="0637a13"/>界地也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448a08"/><lb ed="R098" n="0637a14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0448a0801"><l>二乘不了因迷执</l><l>由此能兴论主诤</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0448a09"/><lb ed="R098" n="0637a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0448a0901">解深密经云。阿陀那识甚深细。一切种子如瀑流。 <lb ed="X" n="0448a10"/><lb ed="R098" n="0637a16"/>我与凡愚不开演。恐彼分别执为我。阿陀那唐言 <lb ed="X" n="0448a11"/><lb ed="R098" n="0637a17"/>执持。以第八能持种子不壞。亦名执持也。小乘坚 <lb ed="X" n="0448a12"/><lb ed="R098" n="0637a18"/>执六识。不信八识为因缘用。又不信八识为流转 <lb ed="X" n="0448a13"/><lb ed="R098" n="0637b01"/>还灭。作依持用耳。由此大乘论主。以十证颂辨之。 <lb ed="X" n="0448a14"/><lb ed="R098" n="0637b02"/>十证颂曰。持种异熟心。趣生有受识。生死缘依食。 <lb ed="X" n="0448a15"/><lb ed="R098" n="0637b03"/>灭定心染净。无始时来。以此识与一切法为依止 <lb ed="X" n="0448a16"/><lb ed="R098" n="0637b04"/>故。与现行法又为依止。此证持种心也。又云。有善 <lb ed="X" n="0448a17"/><lb ed="R098" n="0637b05"/>恶心。纍劫熏习。名为异熟心。招善恶业感。若无此 <lb ed="X" n="0448a18"/><lb ed="R098" n="0637b06"/>识。彼异热心不应有故。此释异熟心也。有情流转 <lb ed="X" n="0448a19"/><lb ed="R098" n="0637b07"/>五趣四生。若无此识。彼趣生体不应有故。以前五 <lb ed="X" n="0448a20"/><lb ed="R098" n="0637b08"/>识业所感者。不遍趣生。以无色界中。全无此故。意 <lb ed="X" n="0448a21"/><lb ed="R098" n="0637b09"/>识业感。虽遍趣生。而不恒有。唯异熟心。及彼心所。 <lb ed="X" n="0448a22"/><lb ed="R098" n="0637b10"/>是政趣生也。又契经云。有色根身。是有执受。若无 <lb ed="X" n="0448a23"/><lb ed="R098" n="0637b11"/>此识。彼能执受不应有故。此能受心唯异熟心。转 <lb ed="X" n="0448a24"/><lb ed="R098" n="0637b12"/>识无如是義。此释受也。契经云。寿暖识三。更互依 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0448b" n="0448b"/> <lb ed="X" n="0448b01"/><lb ed="R098" n="0637b13"/>持。得相续住。以转识如声风等。无恒持用。唯异熟 <lb ed="X" n="0448b02"/><lb ed="R098" n="0637b14"/>有恒持用故。立为持寿暖识。此释识也。契经云。诸 <lb ed="X" n="0448b03"/><lb ed="R098" n="0637b15"/>有情类。命终必住散心。非无心定。且生死时。身心 <lb ed="X" n="0448b04"/><lb ed="R098" n="0637b16"/>昏昧。如睡无梦。极闷绝时。明了意识。必不现前。六 <lb ed="X" n="0448b05"/><lb ed="R098" n="0637b17"/>种转识。行相所缘。必不可知。是散去有心。名生死 <lb ed="X" n="0448b06"/><lb ed="R098" n="0637b18"/>心。别有一类微细意识。行相所缘。俱不可断。应知 <lb ed="X" n="0448b07"/><lb ed="R098" n="0638a01"/>即是第八识。又将死时。由善恶业。下上身分。冷触 <lb ed="X" n="0448b08"/><lb ed="R098" n="0638a02"/>渐起。若无此识。彼事不成。转识不能执受身故。此 <lb ed="X" n="0448b09"/><lb ed="R098" n="0638a03"/>证第八识心为生死也。又说识缘名色。名色缘识。 <lb ed="X" n="0448b10"/><lb ed="R098" n="0638a04"/>如是二法。辗转相依。譬如束芦。俱时而转。彼诸转 <lb ed="X" n="0448b11"/><lb ed="R098" n="0638a05"/>识。无力恒时执持名色。恒与名色为缘。缘者此第 <lb ed="X" n="0448b12"/><lb ed="R098" n="0638a06"/>八识。此释缘也。契经云。一切有情。皆依食住。转识 <lb ed="X" n="0448b13"/><lb ed="R098" n="0638a07"/>不能执持身命。唯其熟识。是勝食性。此释依食也。 <lb ed="X" n="0448b14"/><lb ed="R098" n="0638a08"/>契经说住灭定者。身语心行。无不皆灭。而寿暖犹 <lb ed="X" n="0448b15"/><lb ed="R098" n="0638a09"/>在。根不变壞。识不離身。由斯理趣。住灭定者。决定 <lb ed="X" n="0448b16"/><lb ed="R098" n="0638a10"/>有此流注八识。无想等位。类此可知。此释灭定心 <lb ed="X" n="0448b17"/><lb ed="R098" n="0638a11"/>也。契经说。心杂染故有情杂染。心淸净故有情淸 <lb ed="X" n="0448b18"/><lb ed="R098" n="0638a12"/>净。若无此识。染净心不应有故。谓染净法。因心而 <lb ed="X" n="0448b19"/><lb ed="R098" n="0638a13"/>生。依心而住也。此识心净染也。大意这一念不悟。 <lb ed="X" n="0448b20"/><lb ed="R098" n="0638a14"/>便为染净种子。种子或染或净。差别不同。而念念 <lb ed="X" n="0448b21"/><lb ed="R098" n="0638a15"/>常不断。即名异熟。异熟必定趣生。落于界地所摄。 <lb ed="X" n="0448b22"/><lb ed="R098" n="0638a16"/>即便有执受。不能離身相也。而所以致受必定。以 <lb ed="X" n="0448b23"/><lb ed="R098" n="0638a17"/>地水火风。搏成息气之呼吸。名持寿暖因。所以有 <lb ed="X" n="0448b24"/><lb ed="R098" n="0638a18"/>生相死相也。当其投胎定缘名色。如睹日光而生 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0448c" n="0448c"/> <lb ed="X" n="0448c01"/><lb ed="R098" n="0638b01"/>天。见婬火而生人。名色缘识。识缘名色。两不離也。 <lb ed="X" n="0448c02"/><lb ed="R098" n="0638b02"/>及其受根。决不能離食。是始终成就根缘者。俱八 <lb ed="X" n="0448c03"/><lb ed="R098" n="0638b03"/>识为之首尾也。所以念念不能離此藏识。即住灭 <lb ed="X" n="0448c04"/><lb ed="R098" n="0638b04"/>定。而心之在染净者。根何能空。识何以除也。小乘 <lb ed="X" n="0448c05"/><lb ed="R098" n="0638b05"/>悟不及此。岂能全证涅槃乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448c06"/><lb ed="R098" n="0638b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0448c0601"><l>浩浩三藏不可穷</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0448c07"/><lb ed="R098" n="0638b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0448c0701">执种義为执藏。受熏義为所藏。持种義为能藏。颂 <lb ed="X" n="0448c08"/><lb ed="R098" n="0638b08"/>云。诸法于识藏。识与法亦尔。更互为果性。亦常为 <lb ed="X" n="0448c09"/><lb ed="R098" n="0638b09"/>因性。此因缘法之无穷者也。然<persName>佛</persName>法无多子。久远 <lb ed="X" n="0448c10"/><lb ed="R098" n="0638b10"/>难得。人直下会取。直下具足。万古碧潭摸新月。回 <lb ed="X" n="0448c11"/><lb ed="R098" n="0638b11"/>头。还在旧楼间。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448c12"/><lb ed="R098" n="0638b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0448c1201"><l>渊深七浪境为风</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0448c13"/><lb ed="R098" n="0638b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0448c1301">浪波元相依。境风所击。则多波生。五六七皆依八 <lb ed="X" n="0448c14"/><lb ed="R098" n="0638b14"/>识。为见分所迷。则染净法。从此无尽。则一识迷。而 <lb ed="X" n="0448c15"/><lb ed="R098" n="0638b15"/>识识之种子俱不净矣。何异七浪为境风所击也。 <lb ed="X" n="0448c16"/><lb ed="R098" n="0638b16"/>一说八识现种如波。境等四缘如风。若四缘之风。 <lb ed="X" n="0448c17"/><lb ed="R098" n="0638b17"/>恒击第八现水。则常起八识现种之波矣。如第七 <lb ed="X" n="0448c18"/><lb ed="R098" n="0638b18"/>识缘于藏识。即第七识为境缘之风。触动八识现 <lb ed="X" n="0448c19"/><lb ed="R098" n="0639a01"/>行之波浪也。若以前七识之现行。熏此藏识。即此 <lb ed="X" n="0448c20"/><lb ed="R098" n="0639a02"/>现行为境界风。触动藏识种子。生起现行之波浪 <lb ed="X" n="0448c21"/><lb ed="R098" n="0639a03"/>也。波浪无尽。故云不可穷。若悟此八识之性。则为 <lb ed="X" n="0448c22"/><lb ed="R098" n="0639a04"/>华藏界帝网珠矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0448c23"/><lb ed="R098" n="0639a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0448c2301"><l>受熏持种根身器</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0448c24"/><lb ed="R098" n="0639a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0448c2401">第八识为总报主。能持诸法漏无漏种。所以持种 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0449a" n="0449a"/> <lb ed="X" n="0449a01"/><lb ed="R098" n="0639a07"/>能受前七识所熏。以其具四性故。一坚住性。二无 <lb ed="X" n="0449a02"/><lb ed="R098" n="0639a08"/>记性。三可熏性。四与能熏和合。根身器界。原为八 <lb ed="X" n="0449a03"/><lb ed="R098" n="0639a09"/>识所变相分之境故。以心缘心。即此根界。是其所 <lb ed="X" n="0449a04"/><lb ed="R098" n="0639a10"/>熏所持者也。若以净眼视之。则此根不啻如唾馀。 <lb ed="X" n="0449a05"/><lb ed="R098" n="0639a11"/>所以道。见闻如梦幻。三界若空花。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a06"/><lb ed="R098" n="0639a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0449a0601"><l>去後来先作主公</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0449a07"/><lb ed="R098" n="0639a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0449a0701">人将入胎时。此第八识先来。然後前七种识次第 <lb ed="X" n="0449a08"/><lb ed="R098" n="0639a14"/>生来。前七种识所造善恶业因。总于八识受其果 <lb ed="X" n="0449a09"/><lb ed="R098" n="0639a15"/>报。如偈云。顶圣眼生天。人心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0449001" n="0449001"/>恶鬼腹。旁生膝盖離。 <lb ed="X" n="0449a10"/><lb ed="R098" n="0639a16"/>地狱脚板。出此八识後去之象。从染净而分也。昔 <lb ed="X" n="0449a11"/><lb ed="R098" n="0639a17"/>人云纔出。胞胎又入胎。圣人观此动悲哀。幻身究 <lb ed="X" n="0449a12"/><lb ed="R098" n="0639a18"/>竟无香洁。打破画甁归去来。旨哉言乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a13"/><lb ed="R098" n="0639b01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0449a1301"><l>不动地前纔捨藏</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0449a14"/><lb ed="R098" n="0639b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0449a1401">藏即阿赖耶。兹八识以淸净等觉。历暖地。顶地。忍 <lb ed="X" n="0449a15"/><lb ed="R098" n="0639b03"/>地。世第一地。欢喜地。離垢地。焰慧地。难勝地。远行 <lb ed="X" n="0449a16"/><lb ed="R098" n="0639b04"/>地。历诸地。悟真如心。名不动地。则诸漏俱尽。破诸 <lb ed="X" n="0449a17"/><lb ed="R098" n="0639b05"/>结使。现量比量。带质独影俱空。则内生之我执不 <lb ed="X" n="0449a18"/><lb ed="R098" n="0639b06"/>行。即证第九白净识。而藏纔捨也。然必执此阶级。 <lb ed="X" n="0449a19"/><lb ed="R098" n="0639b07"/>方破藏乎。奘师言。前五识曰圆明。初发成无漏。六 <lb ed="X" n="0449a20"/><lb ed="R098" n="0639b08"/>云发起初心欢喜地。七云极喜初心平等性。八云 <lb ed="X" n="0449a21"/><lb ed="R098" n="0639b09"/>大圆无垢同时发。曰初心曰同时。是大乘人一念 <lb ed="X" n="0449a22"/><lb ed="R098" n="0639b10"/>悟入。超过等觉位之阶级也。岂真许多淘汰所致 <lb ed="X" n="0449a23"/><lb ed="R098" n="0639b11"/>乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a24"/><lb ed="R098" n="0639b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0449a2401"><l>金刚道後异熟空</l></lg></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0449b" n="0449b"/> <lb ed="X" n="0449b01"/><lb ed="R098" n="0639b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0449b0101">异熟者。是善恶所引果故。或变异而熟。或异时而 <lb ed="X" n="0449b02"/><lb ed="R098" n="0639b14"/>熟。异类而熟。名异熟性也。如本来共是<persName>佛</persName>。我却与 <lb ed="X" n="0449b03"/><lb ed="R098" n="0639b15"/><persName>佛</persName>不同。是业识纯熟也。业至熟甘作众生。不甘作 <lb ed="X" n="0449b04"/><lb ed="R098" n="0639b16"/><persName>佛</persName>。所以八种子一段贪痴。千<persName>佛</persName>难救耳。唯自肯承 <lb ed="X" n="0449b05"/><lb ed="R098" n="0639b17"/>当。能信本分事。纯以金刚智。破我破法。则烦恼一 <lb ed="X" n="0449b06"/><lb ed="R098" n="0639b18"/>除。幷忘钻火。将净法执者。亦与之空矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0449b07"/><lb ed="R098" n="0640a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0449b0701"><l>大圆无垢同时发</l><l>普照十方尘刹中</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0449b08"/><lb ed="R098" n="0640a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0449b0801">捨藏空异熟。则五识与八识。刹那成淸净觉。更不 <lb ed="X" n="0449b09"/><lb ed="R098" n="0640a03"/>待第二时矣。良以现识转识藏识。即一而三。即三 <lb ed="X" n="0449b10"/><lb ed="R098" n="0640a04"/>而一故。为如意珠。即念宛然。似神通藏。绝无隔碍。 <lb ed="X" n="0449b11"/><lb ed="R098" n="0640a05"/>所以有时以现而引起藏。有时以藏引起转。有时 <lb ed="X" n="0449b12"/><lb ed="R098" n="0640a06"/>以转引起现与藏者。是识识各有种子。而能俱现。 <lb ed="X" n="0449b13"/><lb ed="R098" n="0640a07"/>是识识各共一种子。而能互现也。余故谓体同用 <lb ed="X" n="0449b14"/><lb ed="R098" n="0640a08"/>别。即此義也。然根即属相分。识即属见分。由见分 <lb ed="X" n="0449b15"/><lb ed="R098" n="0640a09"/>而相生。由相分而见生。见相无根。同于妄想。妄想 <lb ed="X" n="0449b16"/><lb ed="R098" n="0640a10"/>本空。原是净觉。所以明不離暗。识不離性。亘古亘 <lb ed="X" n="0449b17"/><lb ed="R098" n="0640a11"/>今。人人具足无垢镜也。唯识颂云。现前立少物。谓 <lb ed="X" n="0449b18"/><lb ed="R098" n="0640a12"/>是唯识性。以有所得故。非实住唯识。不透顶说破 <lb ed="X" n="0449b19"/><lb ed="R098" n="0640a13"/>乎。唯识不明。反认是相宗为自性设障。岂不可深 <lb ed="X" n="0449b20"/><lb ed="R098" n="0640a14"/>悲耶。</p> <lb ed="X" n="0449b21"/><lb ed="R098" n="0640a15"/><p xml:id="pX55p0449b2101">據识论。眼前立不得一物。则以多知汉说心说性。 <lb ed="X" n="0449b22"/><lb ed="R098" n="0640a16"/>何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0449002" n="0449002"/>〇含血喷人也。当知识识皆有悟门。密以金针。 <lb ed="X" n="0449b23"/><lb ed="R098" n="0640a17"/>引我合笋。如所谓遍行别境。幷善十一。烦恼二十 <lb ed="X" n="0449b24"/><lb ed="R098" n="0640a18"/>六者。放眼看来。毕竟是个甚么。不得以法尘影子。 <pb ed="X" xml:id="X55.0897.0449c" n="0449c"/> <lb ed="X" n="0449c01"/><lb ed="R098" n="0640b01"/>便认作自<anchor xml:id="nkr_note_add_0449c0101" n="0449c0101"/><anchor xml:id="beg0449c0101" n="0449c0101"/>己<anchor xml:id="end0449c0101"/>茶饭也。如以为胸中似有一物相似。 <lb ed="X" n="0449c02"/><lb ed="R098" n="0640b02"/>毕竟捨不得。亦须放开眼。看他体段。毕竟存躲在 <lb ed="X" n="0449c03"/><lb ed="R098" n="0640b03"/>甚处。一一看破。真不値我一笑矣。故余谓。百亿尘 <lb ed="X" n="0449c04"/><lb ed="R098" n="0640b04"/>劳及微细命根。何殊网中吹气。匣裡藏声。乃愚者 <lb ed="X" n="0449c05"/><lb ed="R098" n="0640b05"/>执等妙二觉。以修汰死法。束制行人。纵令有悟。不 <lb ed="X" n="0449c06"/><lb ed="R098" n="0640b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0449c0601" n="0449c0601"/><anchor xml:id="beg0449c0601" n="0449c0601"/>缚<anchor xml:id="end0449c0601"/>手<anchor xml:id="nkr_note_add_0449c0602" n="0449c0602"/><anchor xml:id="beg0449c0602" n="0449c0602"/>缚<anchor xml:id="end0449c0602"/>脚耶。虽空心不空境。破执不破法。终为醍 <lb ed="X" n="0449c07"/><lb ed="R098" n="0640b07"/>醐毒药。只是秉金刚剑打头。在千<persName>佛</persName>顶上。截取其 <lb ed="X" n="0449c08"/><lb ed="R098" n="0640b08"/>头。是与庆喜尊。出冤气矣。不然多打葛藤。定为奘 <lb ed="X" n="0449c09"/><lb ed="R098" n="0640b09"/>大师所唾弃耳。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0449c10"/><lb ed="R098" n="0640b10"/> <lb ed="X" n="0449c11"/><lb ed="R098" n="0640b11"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>八识规矩颂註<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0441b2101" to="#end0441b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0441c2101" to="#end0441c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0442a2001" to="#end0442a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0442b1401" to="#end0442b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">谄<note type="cf1">T26n1541_p0634a28</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0443a1801" to="#end0443a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0443c0401" to="#end0443c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0444a0701" to="#end0444a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0444a0801" to="#end0444a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0445b1701" to="#end0445b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0446c0801" to="#end0446c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0447b0201" to="#end0447b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0447c0701" to="#end0447c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0447c2201" to="#end0447c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0448a0101" to="#end0448a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0449c0101" to="#end0449c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0449c0601" to="#end0449c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">缚</lem><rdg wit="#wit.orig">缚</rdg></app> <app from="#beg0449c0602" to="#end0449c0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">缚</lem><rdg wit="#wit.orig">缚</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0441001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0441001">元疑缘</note> <note n="0443001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0443001">境疑本</note> <note n="0449001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0449001">恶疑饿</note> <note n="0449002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0449002">〇疑异</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0441b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0441b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0441c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0441c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0442a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0442a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0442b1401" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X55.0442b14.11" target="#nkr_note_add_0442b1401">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0443a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0443a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0443c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0443c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0444a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0444a0701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0444a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0444a0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0445b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0445b1701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0446c0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0446c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0447b0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0447b0201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0447c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0447c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0447c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0447c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0448a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0448a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0449c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0449c0101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0449c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0449c0601">缚【CB】，缚【卍续】</note> <note n="0449c0602" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0449c0602">缚【CB】，缚【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>